Schoorsteen lekt bij regen: waar het water werkelijk binnenkomt

Een schoorsteen is de meest voorkomende lekplek van een pannendak. Dat is geen toeval. Op die plek wordt het dakvlak onderbroken, komen vier aansluitingen samen en staat een gemetselde constructie die anders beweegt dan het dak eromheen. Water zoekt precies zo een overgang op.

De loodaansluiting op het dakvlak. Rondom de schoorsteen ligt lood dat over de pannen valt en met een opstand tegen het metselwerk staat. Zit dat lood in te lange stukken, of is de bovenrand alleen met kit tegen de steen geplakt, dan komt daar water achter.

De afdekplaat bovenop. Veel schoorstenen hebben een betonnen of metalen plaat over het metselwerk. Ontbreekt die, of zit er een scheur in, dan neemt de schoorsteen regen op als een spons en zakt het water door de constructie naar beneden.

Het voegwerk. Uitgesleten voegen nemen water op. Bij een schoorsteen boven het dak is dat vervelender dan bij een gevel, want er is geen overstek dat de regen tegenhoudt en de wind drukt het water de voeg in.

Het rookkanaal zelf. Bij een ongebruikt kanaal zonder afdekking regent het letterlijk naar binnen. Het water loopt langs de binnenwand naar beneden en komt eruit op de plek waar het kanaal een verdiepingsvloer doorkruist.

Let op wanneer de plek nat wordt. Verschijnt er bij elke bui vocht, ook bij een korte, dan is er een open weg naar binnen. Denk aan de loodaansluiting of aan een gat in de afdekking.

Wordt de plek pas nat na een dag of twee aanhoudende regen, en droogt hij daarna langzaam op, dan neemt de constructie water op. Dat wijst op voegwerk of op poreus metselwerk. Het metselwerk moet dan eerst verzadigd raken voordat u er binnen iets van ziet.

Is de plek nat bij regen met harde wind uit een bepaalde richting, maar niet bij windstille regen, dan zit het lek aan de kant waar de wind vandaan komt. Noteer die windrichting. Dat is bruikbare informatie voor wie het straks nakijkt.

Op de meeste schoorstenen die wij nakijken, zit ergens een rand kit. Vaak op de bovenkant van het lood tegen het metselwerk. Dat is begrijpelijk en het werkt ook, ongeveer een seizoen.

Steen en lood zetten verschillend uit. Elke warme dag trekt aan die kitnaad, elke koude nacht laat hij weer los. Na een of twee jaar zit er een haarscheur in die u van beneden niet ziet, en het water loopt er dan achter langs, precies waar u het niet kunt volgen.

Een loodaansluiting hoort mechanisch vast te zitten: in een sleuf in het voegwerk, met loodproppen of met een klemprofiel. Kit dicht die sleuf daarna af, maar houdt het lood niet vast. Dat verschil bepaalt of de reparatie tien jaar houdt of tien maanden.

Wat wij bij een lekkende schoorsteen doen, is het lood: de loketten, het voetlood, de aansluiting op het dakvlak en het lood van de afdekking. Is het voegwerk of het metselwerk zelf aan herstel toe, dan hoort dat bij een metselaar, en dat zeggen wij als wij het zien.

Pak een verrekijker en kijk vanaf de straat of vanuit de tuin omhoog. Staat de afdekplaat er nog, ligt hij recht, ziet u een scheur? Is de bovenrand van het metselwerk kaal of afgebrokkeld? Groeit er mos of gras uit een voeg? Dat laatste betekent dat er structureel vocht in zit.

Kijk ook naar de aansluiting op het dak. Ligt het lood strak over de pannen, of staat het ergens omhoog? Een golvende of opgekrulde loodrand is van beneden vaak goed te zien.

Ga daarna met een zaklamp de zolder op en schijn langs het rookkanaal. Witte kalkslierten, donkere strepen of afbladderend stucwerk op de schoorsteenwand vertellen waar het water langs loopt. Fotografeer wat u ziet, ook als het niet scherp is.

Ga hier niet zelf het dak op. Een schoorsteen staat per definitie op het hoogste punt, meestal op of vlak bij de nok, en u komt er niet bij zonder over het dakvlak te lopen. Pannen zijn glad, breken onder een voet en geven geen houvast. Dit is precies het werk waarvoor wij met dakladder of steiger komen.

Bel ook als de schoorsteen nog in gebruik is voor een kachel of een gestookt toestel. Vocht in een rookkanaal is meer dan een vlek: het tast het kanaal aan en dat raakt de afvoer van verbrandingsgassen. Dat beoordeelt u niet zelf vanaf de zolder.

Staat de schoorsteen scheef, loopt er een scheur door het metselwerk of laten stenen los, meld dat er dan bij. Dan is het geen lekkage meer maar een constructief punt, en bij storm wordt het een risico voor de omgeving. Dat herstel is werk voor een metselaar of een aannemer.