Vochtplek op het plafond: vijf oorzaken van boven naar beneden

Water dat door een dak komt, valt niet recht naar beneden. Het loopt over het dakbeschot, langs een balk of over een leiding tot het bij een naad of een schroefgat naar binnen kan. Tussen het punt waar het water binnenkomt en de plek die u op het plafond ziet, zitten makkelijk enkele meters.

Daarom heeft het weinig zin om meteen recht boven de plek te gaan zoeken. Werk van boven naar beneden en sluit de oorzaken uit in volgorde van waarschijnlijkheid.

Bij een pannendak: een gescheurde of verschoven pan, of een beschadigde nokvorst. Vaak zichtbaar na storm. Kijk vanaf de straat met een verrekijker of de rijen strak liggen en of er ergens een pan scheef ligt.

Bij een plat dak: een blaas, een scheur of een opstand die loslaat. Op een plat dak zit het lek meestal niet midden in het vlak, maar aan de rand, daar waar de dakbedekking omhoog loopt tegen een muur, een dakraam of een dakrand.

Overal waar iets door het dak steekt, zit een aansluiting: een schoorsteen, een ontluchting, een dakraam, of een kilgoot tussen twee dakvlakken. Op die plekken vinden wij de meeste lekkages.

Lood dat te strak of in te lange stukken is aangebracht, scheurt op de vouw. Loodslabben die alleen met kit tegen de muur zijn geplakt, laten na een paar jaar los. Bij een schoorsteen is de kans op een lek groter dan op vrijwel elke andere plek van het dak.

Een goot die overloopt, laat het water tegen de gevel en langs de dakrand naar binnen lopen. De vochtplek zit dan meestal aan de buitenmuur, in de hoek van het plafond, en niet midden in de kamer.

Een bruikbare test: is de plek alleen nat na langdurige regen en niet na een korte bui? Dan wijst dat richting goot of afvoer, want die lopen pas over als het lang doorregent. Bij een gat in de dakbedekking wordt de plek juist bij elke bui natter.

Niet elke vochtplek komt van buiten. Een lekkende koppeling op zolder, een verstopte condensafvoer van een cv-ketel of airco, of een radiator op de bovenverdieping geeft precies hetzelfde beeld op het plafond eronder.

Het onderscheid maken is eenvoudiger dan het lijkt. Blijft de plek groeien terwijl het al dagen droog is, dan komt het water uit een leiding. Blijft de plek na regen een tijd gelijk en droogt hij daarna langzaam op, dan komt het van buiten.

De vijfde oorzaak is geen lek. Warme, vochtige binnenlucht die tegen een koud dakbeschot komt, slaat daar neer. Dat geeft een egale, vaak vrij grote vlek met schimmelpuntjes, meestal in de winter en meestal aan de koude kant van het huis of in een hoek die slecht geventileerd wordt.

Condens ontstaat door isolatie zonder dampremmende laag, of doordat de ventilatiespouw boven de isolatie is dichtgestopt. De oplossing zit dan niet in het dak verder dichtmaken, maar juist in ventileren. Wie dat omdraait, maakt het probleem groter.

Noteer de datum waarop u de plek voor het eerst zag en of hij groeit. Zet er met potlood een streepje omheen. Bij het volgende bezoek ziet u dan meteen of de plek groter is geworden of stil is blijven staan.

Fotografeer de plek en, als het kan, ook de zolder erboven. Schijn daar met een zaklamp langs het dakbeschot en zoek naar donkere strepen, kringen of witte kalkslierten. Die wijzen de weg naar het punt waar het water werkelijk binnenkomt.

Zet meubels weg onder de plek en zet er een bak onder als er druppels vallen. Doorzakkend gips of nat stucwerk komt zonder waarschuwing naar beneden.