Zink en lood aan de kust: waarom het daar eerder stukgaat

De lucht boven een kustplaats bevat chloriden, fijne zoutdeeltjes die met de wind mee landinwaarts trekken. Ze slaan neer op alles wat buiten ligt en lossen op zodra het vochtig wordt. In die opgeloste vorm versnellen ze de corrosie van metaal, en dat effect neemt af naarmate u verder van zee komt - maar het houdt niet op bij de eerste rij huizen.

Zink is daar redelijk tegen bestand. Het vormt een beschermende laag die het onderliggende materiaal afsluit, en die laag herstelt zichzelf zolang het oppervlak kan drogen. Wat minder goed tegen zout kan, is gewoon verzinkt staal, en daar zijn de meeste gootbeugels, schroeven en klangen van gemaakt.

Dat verklaart een patroon dat wij aan de kust regelmatig zien: een goot die er van beneden nog prima uitziet en die toch lekt of loszit. Het zink is niet op; de bevestiging is weg. Een goot vervangen lost dat maar half op als de nieuwe op hetzelfde soort beugels wordt gehangen.

Zodra twee verschillende metalen elkaar raken in aanwezigheid van vocht, ontstaat er een klein elektrisch verschil en gaat het onedele van de twee sneller stuk. Zout water geleidt beter dan regenwater, dus aan de kust gaat dat proces harder.

De klassieke fout is koper boven zink. Een koperen leiding, een koperen afdekker of zelfs een stuk koperdraad dat hoger ligt dan een zinken goot, geeft bij elke bui een beetje koper af aan het water dat vervolgens door die goot loopt. De goot krijgt dan gaatjes op de plek waar het water het langst blijft staan, en dat lijkt op slijtage terwijl het dat niet is.

Wij houden die metalen daarom uit elkaar in de waterloop en gebruiken bevestigingsmateriaal dat bij het metaal past. Aan de kust betekent dat roestvast in plaats van verzinkt, ook waar het een paar euro meer kost - de tweede keer komen kost meer dan het verschil.

Op ouder zink zit vaak een witte, poederige aanslag. Dat is witte roest: een reactie van het oppervlak met vocht en lucht, meestal op plekken die slecht drogen. Het ziet er slecht uit en het zegt weinig over de dikte die eronder over is.

Waar u wel naar moet kijken: putjes in het oppervlak, de staat van de soldeernaden, en vooral de onderkant. Zink slijt van binnenuit, waar het water staat, en dat is precies de kant die u vanaf de grond niet ziet.

Wij zeggen daarom liever dat een goot nog tien jaar meekan dan dat wij hem vervangen. Op een dak kan de eigenaar niet meekijken, en dat maakt het een plek waar makkelijk werk wordt verkocht dat niet nodig is.

In een duingebied waait er zand, tot ver in de bebouwing. Dat zand komt in de goot, in de bladvanger, tussen de pannen, in de ballastlaag van een plat dak en in de roosters van de ventilatie.

Het verschil met blad is dat zand niet meespoelt. Het is zwaarder dan water en het zakt naar het laagste punt: in de goot naar het uiteinde, in de tapbuis naar de eerste bocht. Een goot die aan de landzijde met een schoonmaakbeurt per jaar toekomt, heeft er aan de kust twee nodig.

Bij een plat dak met grind werkt het anders maar niet beter. Het zand vult de ruimte tussen het grind en verandert de ballastlaag geleidelijk in een dichte koek die het water niet meer doorlaat. Het dak houdt dan water vast op plekken waar dat nooit de bedoeling was, en dat versnelt de veroudering van de bedekking eronder.