Wat er bij cv-ketelonderhoud gebeurt en waarom het jaarlijks hoort

Een cv-ketel verbrandt gas met lucht uit de ruimte of van buiten. Die lucht neemt stof mee. Dat stof slaat neer op de brander en op de warmtewisselaar, en juist daar hoort de warmte over te gaan van vlam naar water.

Aan de waterkant gebeurt hetzelfde van binnenuit: kalk uit vers vulwater en slib uit de installatie zetten zich af tegen de wand van de wisselaar. Beide lagen isoleren precies waar isolatie niet gewenst is. Het toestel moet harder werken voor hetzelfde resultaat en gaat op termijn geluid maken.

En er komt condens vrij. Een HR-ketel haalt warmte uit de rookgassen, en daarbij ontstaat zuur condenswater dat via een sifon wordt afgevoerd. Loopt die sifon dicht, dan gaat de ketel in storing of, vervelender, loopt het condens langs de onderkant naar buiten.

De ketel wordt spanningsloos en gasloos gemaakt en het frontpaneel gaat eraf. De brander wordt uitgenomen en gereinigd, en de warmtewisselaar wordt aan de rookgaskant schoongemaakt.

De sifon wordt losgenomen, geleegd en gespoeld. De ionisatiepen, die controleert of er werkelijk vlam is, wordt nagekeken en zo nodig vervangen. Afdichtingen die bij het openmaken beschadigd zijn, gaan eruit.

Aan de waterkant worden de druk en het expansievat gecontroleerd. Een expansievat dat zijn voordruk kwijt is, geeft schommelende druk en op termijn een installatie die steeds bijgevuld moet worden. Dat is te meten en meestal te herstellen.

De rookgasafvoer en de luchttoevoer worden nagelopen op dichtheid en op vrije doorgang. Bij een dakdoorvoer hoort daar ook een blik naar de bovenkant bij, want daar zitten de meeste problemen.

Na het schoonmaken wordt het toestel in bedrijf gezet en wordt de verbranding gemeten met een rookgasanalyser. Daaruit blijkt of de verhouding tussen gas en lucht klopt, of het toestel volledig verbrandt en of er koolmonoxide vrijkomt.

Dat laatste is de reden dat deze stap er is. Koolmonoxide is reukloos en kleurloos, en de enige manier om zeker te weten dat een toestel het niet maakt, is meten. Een ketel die er van buiten prima uitziet, kan onvolledig verbranden.

De uitkomst hoort op papier of digitaal te komen, met de gemeten waarden erbij. Krijgt u alleen een sticker met een datum, vraag dan om het rapport. Dat rapport is ook wat u nodig heeft als er ooit discussie ontstaat over garantie.

Sinds enkele jaren geldt in Nederland een wettelijke certificeringsplicht voor werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties. Het bedrijf dat aan uw ketel werkt hoort daarvoor gecertificeerd te zijn, en dat is na te gaan in het landelijke register. Vraag ernaar bij wie u ook laat komen.

Het uitgangspunt is jaarlijks tot tweejaarlijks. Wat voor uw toestel geldt, staat in het instructieboekje van de fabrikant, en de garantievoorwaarden verwijzen daar meestal naar. Bij een toestel ouder dan tien jaar, bij een open verbrandingstoestel of bij intensief gebruik is jaarlijks verstandig.

Onderhoud voorkomt niet elke storing. Wat het wel doet: het haalt de oorzaken weg die zich langzaam opbouwen, het houdt de verbranding op orde en het legt vast in welke staat het toestel verkeerde. Dat laatste is precies wat u mist op het moment dat u het nodig heeft.

Plan het buiten het stookseizoen. In het najaar lopen de wachttijden op, en een toestel dat in januari uitvalt geeft u geen keuze in tijdstip.

Kijk een paar keer per jaar op de manometer of de druk in het aangegeven gebied staat bij een koude installatie, en ontlucht de radiatoren aan het begin van het stookseizoen.

Houd de ruimte rond de ketel vrij en stofvrij. Een ketel in een kast met wasgoed of schoonmaakmiddelen ernaast trekt stof en dampen aan die de brander vervuilen.

Zorg voor een koolmonoxidemelder in de ruimte waar het toestel hangt en op de verdieping waar u slaapt. Ruikt u gas, hoort u een harde klap bij elke ontsteking, of ziet u roet rond de ketel of de afvoer: het toestel uit, ramen open en bellen. Bij een afgaande CO-melder verlaat u de woning en belt u 112.