Badkamer verbouwen: de volgorde die problemen voorkomt

Een badkamer is de enige ruimte in huis die dagelijks nat wordt en die vrijwel volledig dicht wordt afgewerkt. Alles wat eronder zit, is na oplevering niet meer bereikbaar zonder te slopen.

Elke stap in de opbouw legt de vorige vast. Tegels leggen de waterdichte laag vast, de waterdichte laag legt de vlakke ondergrond vast, en de ondergrond ligt over het leidingwerk. Een fout onderin komt daarom altijd bovenin terug, en pas als alles klaar is.

Dat is ook de reden dat een badkamer zich slecht leent voor tussentijds van gedachten veranderen. De plek van de douchekraan bepaalt wat er in de wand gebeurt, en dat gebeurt op dag twee.

Bij het strippen komt de werkelijke staat tevoorschijn. Dan pas is te zien of de ondergrond droog is, of de vloer draagt, of de leidingen deugen en of er ergens al water heeft gestaan.

Dit is het moment waarop een verbouwing kan uitlopen, en dat is geen tegenvaller maar een gegeven. Vraag daarom vooraf om een afspraak over wat er gebeurt als er iets wordt aangetroffen dat niet zichtbaar was: aangetast hout, een vloer zonder afschot, oude leidingen die niet meer aan te sluiten zijn.

Laat oude afvoeren en dode leidingen bij de bron afdoppen in plaats van halverwege. Een stuk leiding dat nergens meer heen gaat, is een plek waar water permanent stilstaat.

Nu ligt alles open en is het goedkoopste moment aangebroken om dingen goed te doen. Zet een afsluiter in de badkamer zelf, zodat een toekomstige reparatie niet het hele huis droog legt. Kort de weg van het warmwatertoestel naar de douche in waar dat kan.

De afvoer krijgt zijn afschot, ongeveer een centimeter per meter, en de douchevloer krijgt zijn afschot naar de put. Dat laatste wordt in de vloeropbouw gemaakt en niet in de tegellijm; een vlakke vloer met dikke lijm onder een hoek is geen afschot maar een noodgreep.

Bepaal nu ook de ventilatie. Een badkamer produceert veel vocht in korte tijd en de afvoer daarvan is geen luxe. Controleer of het bestaande kanaal nog trekt, en zorg voor luchttoevoer: een afzuiging kan alleen wegvoeren wat er ergens binnenkomt.

Zit er elektra in het spel, houd dan rekening met de zone-indeling rond bad en douche. Waar welk type schakelaar, stopcontact of verlichting mag zitten, ligt vast in de norm voor elektrische installaties. Dat is niet iets om op gevoel te doen.

Boven het leidingwerk komt de waterdichte laag: een afdichting op de vloer en op de natte wanden, doorlopend in de hoeken en aangesloten op de doucheput en op de doorvoeren van de kranen.

Tegels en voegen zijn niet waterdicht. Ze zijn de afwerking en ze laten op termijn vocht door. Dat is geen gebrek; het is de reden dat die laag eronder hoort te zitten.

Vraag expliciet hoe die laag wordt gemaakt en hoe de aansluiting op de put en op de wand verloopt. Een badkamer waarin die stap is overgeslagen, ziet er de eerste jaren precies hetzelfde uit als een badkamer waarin hij goed zit. Het verschil blijkt pas als er vocht in de constructie staat.

Tegelwerk gaat over de waterdichte laag heen. Kit in de hoeken is daarbij de afwerking en de bewegingsvoeg, niet de afdichting. Een hoek waar het water door de kit heen tegen de wand loopt, hoort te worden opgevangen door de laag eronder.

Daarna komt het sanitair, en dat is het snelste deel van de klus terwijl het voor de bewoner het enige zichtbare deel is. Dat verschil in beleving is precies waarom mensen de indruk krijgen dat het lang duurt: het meeste werk zit in wat straks verdwijnt.

Koop of bestel het sanitair voordat het werk begint. Afmetingen, de hoogte van een inbouwreservoir en het type doucheput bepalen wat er in de wand en de vloer gebeurt, en dat is achteraf niet meer te wijzigen zonder opnieuw te slopen.

Bedenk waar u zich wast zolang de badkamer eruit ligt, en of het toilet in gebruik kan blijven. In een woning met een gedeelde standleiding is het bovendien netjes om de buren te laten weten wanneer het water eraf gaat.

Vraag om een planning met de volgorde erin en om een offerte waarin staat wat er wel en niet in zit: sloopafvoer, tegelwerk, waterdichte laag, ventilatie, elektra. Juist de stappen die u straks niet meer ziet, moeten op papier staan.

Reken met het gewone btw-tarief van 21% over materiaal en arbeid. Voor installatiewerk in een woning geldt geen laag tarief; het lage tarief geldt alleen voor een beperkte lijst werkzaamheden waar dit werk niet onder valt.