Dakpannen en hellend dak in Koog aan de Zaan door een dakdekker uit Lijnden

Wat hier in Koog aan de Zaan speelt

Bijna drieduizend woningen uit één bouwstroom is voor een dakdekker een ander uitgangspunt dan een gemengde wijk. De constructie is gelijk, de hellingshoek is gelijk, het pantype is gelijk en de dakkapellen zijn in dezelfde periode gemaakt. Dat heeft een prettig gevolg: wij weten na de eerste woning waar in dit type de zwakke punten zitten, en dat scheelt inspectietijd. Het heeft ook een minder prettig gevolg: wat bij één woning op is, is bij de rest van de straat niet veel beter. Wij zeggen dat gewoon, ook als u liever hoorde dat het bij u toevallig meeviel.

Het onderdeel dat in dit type woning het vaakst als eerste aandacht vraagt, is de dakkapel. Een dakkapel is klein en heeft veel details: een plat dakje, twee zijwangen, de aansluiting op het pannendak en vaak een afvoertje. Dat zijn vier verschillende overgangen op nog geen twee vierkante meter, allemaal even oud. Wij pakken zo’n dakkapel daarom als één geheel aan in plaats van alleen het dakje te vernieuwen, want anders verschuift het probleem naar de zijwang en belt u ons over twee jaar opnieuw.

Over de pannen zelf is in dit deel van de plaats goed nieuws te melden: bij daken uit de tweede helft van de jaren zeventig is het pantype meestal nog leverbaar of goed te benaderen, en zijn losse vervangingen dus eenvoudig. Dat is een wezenlijk verschil met het oude lint. Wat wel speelt, is dat de panlatten en het beschot van dezelfde leeftijd zijn. Een pan die telkens verschuift, is meestal geen pannenprobleem maar een lat die zijn grip verliest. Wij lichten pannen op om dat te beoordelen in plaats van vanaf de grond te kijken.

Aan de overkant van de N203 en het spoor, in Oud Koog, is het beeld het omgekeerde. Daar heeft elk dak zijn eigen geschiedenis: pannen die in verschillende perioden zijn gelegd, kappen met eigen vormen en een detaillering die destijds met de hand is gemaakt. Bij de monumentale Zaanse houtbouw rond de Koogerkerk en het Molenmuseum is het oorspronkelijke pantype bovendien vaak niet meer nieuw te krijgen. Dan zijn er drie richtingen: gave pannen van hetzelfde dak hergebruiken, tweedehands pannen van hetzelfde type kopen, of een zo dicht mogelijk gelijkend type gebruiken. Wij leggen die eerlijk naast elkaar met de bezwaren erbij.

Wat op beide helften geldt, is dat de randzone van een dak anders wordt belast dan het midden. Wind zuigt omhoog en die zuiging concentreert zich op nok, hoeken en randen. Nokvorsten mechanisch bevestigen, gevelpannen vastzetten en de onderste rij klemmen is daarom geen overdreven maatregel maar de plek waar het geld het meeste doet. Wie dat over het hele dak gelijk uitvoert, betaalt in het midden te veel en houdt aan de rand te weinig over.

Wat wij doen: losse en gebroken pannen vervangen, nokvorsten opnieuw zetten en mechanisch bevestigen, gevelpannen en de onderste rij vastzetten, panlatten en beschot vervangen waar nodig, dakvlakken opnieuw dekken, dakkapellen als geheel aanpakken, vogelschroot aanbrengen, en het lood- en zinkwerk rond aansluitingen in hetzelfde werk meenemen. Op ons dakwerk geldt zeker zes jaar garantie.

Zoekopdrachten op dit onderwerp gaan meestal over de vierkantemeterprijs van een nieuw dak. Wij zetten daar geen getal bij. Wat de uitkomst maakt: het pantype en de leverbaarheid ervan, de hellingshoek en de vorm van het vlak, hoe panlatten en beschot erbij liggen, hoeveel dakkapellen en doorvoeren er zijn, en het materieel dat nodig is om erbij te komen. Dat laatste wordt per woning goedkoper zodra er meer adressen tegelijk aan de beurt zijn.