Zink- en loodwerk in Amsterdam Oud-Zuid door een zinkwerker uit Lijnden

Wat hier in Amsterdam Oud-Zuid speelt

Bij een recht dakvlak is zinkwerk grotendeels rekenwerk: veldlengtes, uitzetting, bevestiging. Bij een gebogen of geknikt vlak komt daar vormgeving bij. Het zink moet de knik volgen zonder dat er spanning in het materiaal blijft staan, en op een gebogen vlak moet elke baan afzonderlijk passen. Wordt dat met standaardstukken opgelost, dan ziet u dat later terug: de naden komen op de verkeerde plek te liggen en het water zoekt precies daar zijn weg. Wij maken zulke stukken op maat en zeggen het eerlijk wanneer een detail meer werk is dan het van beneden lijkt.

Het tweede punt is de uitzetting. Zink zet uit en krimpt met de temperatuur, en de beweging moet ergens heen. Op de dakvlakken hier zijn velden vaak lang, en velden die te lang zijn uitgevoerd scheuren op het bevestigingspunt in plaats van mee te bewegen. Wij houden de veldlengtes bewust korter en zetten de expansiestukken op de plek waar zij werken. Dat is geen theorie: een scheur in zink op een bevestiging is bijna altijd terug te voeren op deze keuze.

Het derde punt is het metselwerk dat over de dakrand doorloopt. Dat is voor het oog het mooiste detail van deze architectuur en voor het water het lastigste: er is geen eenvoudige rand waar het zink onder kan eindigen. De afwerking moet ingewerkt worden in of achter dat metselwerk, en het moet zo gemaakt zijn dat het water er langs de buitenkant afloopt en niet erachter. Waar dat ooit met kit is opgelost, is dat vrijwel altijd de oorzaak van een lekkage die maar niet te vinden is. Kit scheurt door uv en beweging, en daarna loopt het water achter het lood langs.

Loodwerk komt hier verder voor op de plekken waar dat overal voorkomt: rond de schoorstenen, in de kilgoten waar dakvlakken elkaar raken, bij de aansluiting van een dakkapel en rond de doorvoeren. Bij de diepe kappen rond het Museumplein en in de Concertgebouwbuurt zitten daar veel meters in, en het aantal aansluitingen bepaalt de omvang van het werk meer dan de oppervlakte.

Nog iets dat wij overal aanhouden en hier regelmatig tegenkomen: houd metalen uit elkaar die elkaar in dezelfde waterloop niet verdragen. Water dat over koper heeft gelopen en daarna op zink terechtkomt, tast dat zink versneld aan. In een pand waaraan een eeuw is gewerkt, is zo’n combinatie er vaak later ingeslopen. Wij lopen daarom de hele waterloop na en niet alleen het onderdeel waarover u belde. De landelijke vraag, wat een zinken dakgoot vervangen per meter kost, beantwoorden wij zonder bedrag: de dikte en kwaliteit van het zink, het aantal hoeken, knikken en aansluitingen, de bereikbaarheid en de staat van het houtwerk bepalen samen de meter, en bij deze dakvormen is het aantal aansluitingen de zwaarste post.