Dakpannen en hellend dak in Burgerveen: dakdekker uit Lijnden

Wat hier in Burgerveen speelt

Een dak dat alleen staat, wordt anders belast dan een dak in een rij. De wind komt op een vrijstaand pand van meerdere kanten en duwt niet alleen tegen het dakvlak maar zuigt ook aan de randen: aan de nok, langs de gevel en bij de dakvoet. Dat is waarom wij op dit lint bijna altijd beginnen bij de randen van het dak en niet in het midden. Een pan die midden op het vlak los ligt, blijft liggen; dezelfde pan aan de gevelzijde verschuift bij de eerste storm en neemt bij de tweede de pan ernaast mee.

Nokvorsten zijn daarbij het punt waar oudere daken hier stukgaan. Op de oudere woningen langs de dijk zijn de vorsten in specie gezet, en specie is niet bedoeld om trekkracht op te nemen. Na een paar decennia zit er haarscheur in, laat de vorst aan een kant los, en komt er water in de nok terecht waar het niet meer weg kan. Wij zetten vorsten daarom droog terug, met vorstklemmen, en werken de nokafdichting zo af dat de kap er wel onderdoor kan ventileren. Dat laatste wordt vaak vergeten: een nok die volledig is dichtgesmeerd, sluit ook de luchtstroom af die het dakbeschot droog houdt.

Wat u onder de pannen aantreft, verschilt in dit gebied sterk per pand. De bebouwing loopt van laat negentiende-eeuws tot recent, en daar zit de hele ontwikkeling van het hellend dak tussen. Bij de oudste delen liggen de pannen op panlatten en tengels boven een beschot zonder folie, of zelfs alleen op latten. Dan is de pan het enige dat het water keert, en verwaait er bij slagregen water tot op de zolder. Bij latere delen zit er wel een folie, maar die is in de loop der jaren vaak bros geworden. Wij kijken daarom altijd van binnenuit mee voordat wij zeggen wat er aan de buitenkant moet gebeuren.

Op een erf als dit staat de kap bovendien zelden alleen. Er is een aanbouw met een lager dakvlak, een tussenlid, soms een schuur die tegen het huis aan is gebouwd. Dat levert kilgoten en muuraansluitingen op die bij een pannenklus meteen aan de orde zijn, want als het dakvlak toch open gaat, is dat het moment om die aansluitingen mee te nemen. Wie alleen de pannen vervangt en de kil laat zitten, heeft over twee jaar dezelfde lekkage op dezelfde plek en een dak dat er van de weg af prima uitziet.

Isolatie hoort bij dit type kap in hetzelfde gesprek thuis. Gaat het pakket er toch af, dan is dat het enige verstandige moment om er isolatie in te brengen, omdat het van buitenaf kan zonder dat u de zolder kwijtraakt aan een binnenpakket. Wij zeggen er eerlijk bij wat het betekent voor de hoogte van het dakvlak en voor de aansluiting op de goot en de dakrand: een dikker pakket zit hoger, en dan moeten de gootaansluiting en de gevelafwerking mee. Dat is geen bezwaar, maar het moet wel in het plan staan en niet halverwege opduiken.

Wat wij hier doen: losse, gebroken of verschoven pannen vervangen en de rest opnieuw uitlijnen, panlatten en tengels vernieuwen, het dakbeschot en de folie eronder beoordelen en vervangen, nokvorsten droog terugzetten met klemmen, de dakvoet, het vogelschroot en de aansluiting op de goot afwerken, isolatie meenemen wanneer het pakket er toch af gaat, dakramen plaatsen of vervangen en waterdicht inwerken, en een compleet dakvlak vervangen inclusief afvoeren van het oude materiaal. Wij coaten geen pannen: dat maakt een versleten pan niet langer houdbaar.

De landelijke vraag is wat dakpannen vervangen per vierkante meter kost. Wij noemen geen bedrag, wel waar de vierkante meter aan hangt: de helling en de bereikbaarheid van de kap, de staat van de panlatten en het beschot eronder, of er folie in moet, of er isolatie bij komt, hoeveel aansluitingen en kilgoten er in het werk zitten, en of er op een schuin erf een steiger nodig is. Dat laatste is op de dijk vaker het geval dan elders.