Dakpannen en hellend dak in Santpoort-Noord door een dakdekker uit Lijnden

Wat hier in Santpoort-Noord speelt

Wind op een dak werkt niet zoals de meeste mensen denken. Hij drukt niet naar beneden, hij zuigt omhoog, en die zuiging is niet gelijk verdeeld over het dakvlak. Aan de randen en de hoeken is zij een veelvoud van wat er midden op het dak gebeurt. In Santpoort-Noord telt dat zwaarder dan in een doorsnee woonwijk, want aan de westzijde ligt het open duin van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland en staat er geen bebouwing tussen die de aanstroming breekt. Het gevolg is voorspelbaar: wat hier losgaat is bijna altijd een nokvorst, een gevelpan of een pan uit de onderste rij, en bijna nooit iets midden op het vlak.

De praktische vertaling daarvan is dat de randzone anders wordt uitgevoerd dan het veld. Nokvorsten mechanisch bevestigd in plaats van alleen in mortel gelegd, gevelpannen vastgezet, de eerste pannenrij langs de dakrand geklemd in plaats van alleen ingehaakt. Wie dat over het hele dak gelijk uitvoert, betaalt in het midden te veel en houdt aan de rand te weinig over. Wij bekijken bij een opname daarom per zijde wat er nodig is, en dat kan aan de voorkant van een huis iets anders zijn dan aan de achterkant.

Het tweede onderwerp is mos, en dat is in dit dorp een oostzijdeverhaal. Onder de hoge oude bomen van de landgoederenzone krijgt een dakvlak weinig zon en droogt het traag op. Daar groeit mos, en mos op zichzelf is niet het probleem. Het probleem is wat mos doet: het houdt water vast tegen de pan aan, het spoelt bij regen naar de onderste rij en naar de goot, en in de vorst zet het uit in de kleine naden. Een pan die daardoor jarenlang nat blijft, verweert van het oppervlak af. Wij verwijderen mos met beleid en nooit met hoge druk, want een hogedrukstraal haalt de toplaag van een pan er net zo hard af als het mos.

Daarmee komen we bij het onderdeel dat u niet ziet: de panlatten en het dakbeschot. Bij een dak dat aan één zijde langdurig nat blijft en aan de andere zijde constant staat te werken door de wind, is het houtwerk het eerste dat de rekening betaalt. Een pan die steeds weer verschuift, is vaak geen pannenprobleem maar een lat die zijn grip kwijt is. Wij lichten daarom bij een opname pannen op in plaats van vanaf de grond te kijken, en wij zeggen wat wij onder de pannen aantreffen ook als dat niet het antwoord is waarop u hoopte.

Voor de woningvoorraad hier betekent dit twee verschillende gesprekken. Op de vooroorlogse kappen in Santpoort-Dorp en de Kerkpadbuurt zitten vaak oudere pannen waarvan het type niet meer één op één leverbaar is; dan is de vraag of een deelreparatie met gebruikte pannen verstandig is of dat een heel vlak aan de beurt is. In de naoorlogse buurten als de Bloemenbuurt en de Duinenbuurt liggen meestal pannen uit één bouwstroom, waardoor een enkele kapotte pan eenvoudig te vervangen is maar het hele dak ook ongeveer tegelijk op leeftijd komt. Wij zeggen bij beide eerlijk wat de situatie is.

Wat wij doen: losse en gebroken pannen vervangen, nokvorsten opnieuw zetten en mechanisch bevestigen, gevelpannen en de eerste rij vastzetten, panlatten en beschot vervangen waar dat nodig is, mos verwijderen zonder de pan te beschadigen, vogelschroot aanbrengen, en het lood- en zinkwerk rond dakkapellen en aansluitingen meenemen zodat er geen los eindje overblijft. Op ons dakwerk geldt zeker zes jaar garantie.

De landelijke vraag bij dit onderwerp is wat een dak vervangen per vierkante meter kost. Wij noemen geen bedrag, wel wat de meter bepaalt: het type pan en de leverbaarheid daarvan, de hellingshoek, de staat van panlatten en beschot, het aantal aansluitingen zoals dakkapellen en doorvoeren, de bereikbaarheid met steiger of hoogwerker, en de extra bevestiging die de randzone aan de duinzijde nodig heeft.