Zinkwerker in Spaarndam voor zink- en loodwerk aan het dak

Wat hier in Spaarndam speelt

In dit dorp is zink- en loodwerk geen sluitpost maar de kern van het dakwerk. De historische bebouwing zit vol overgangen: een dakvlak dat op opgaand metselwerk uitkomt, een gemetselde schoorsteen midden in het vlak, een kilgoot tussen twee kappen, een dakvlak dat tegen een hoger pand aan sluit. Op elk van die plaatsen houdt geen dakpan het water tegen maar een stuk zink of lood. Het verschil met dakbedekking is fundamenteel: bij dakbedekking legt u een vlak dicht, bij dit werk maakt u een overgang waterdicht die bovendien moet kunnen werken. Wie dat onderscheid niet maakt, levert een dak dat er goed uitziet en op de aansluitingen faalt.

De fout die wij hier het vaakst herstellen is lood dat te lang aan één stuk is gelegd of te strak is opgesloten. Lood zet uit en krimpt met de temperatuur; over een dag van zon naar avond is dat een merkbare beweging. Zit het vast tussen twee punten, dan gaat die beweging in het materiaal zitten en scheurt het, altijd op dezelfde plaats. De oplossing is niet dikker lood maar kortere stukken met een deugdelijke overlap, en een bevestiging die één kant vasthoudt en de andere laat lopen. Datzelfde geldt voor zink: een lange baan zonder dilatatie werkt zichzelf kapot. Dat is vakwerk in het saaie deel van het vak, en precies het deel dat bepaalt of u er twintig jaar vanaf bent.

Zink faalt in dit klimaat bovendien vaker van onderen dan van boven. Ligt een zinken bak of een strook op een ondergrond die nat blijft en niet kan ademen, dan tast het vocht het zink aan de onderzijde aan: witte roest, en die ziet u van buitenaf niet tot er een gaatje valt. Aan het Spaarne, met hoge luchtvochtigheid en dakvlakken die aan de noordkant nauwelijks opdrogen, is dat een reëel risico en geen theorie. Wij zorgen daarom voor een scheidingslaag en voor ventilatie onder het zink, en wij leggen geen nieuw zink direct op een ondergrond waarvan wij niet weten of hij droog blijft.

Solderen is in deze bebouwing een afweging en geen automatisme. Panden staan tegen elkaar aan, het onderliggende dakbeschot is oud en droog hout, en achter een boeideel zit ruimte die u niet ziet. Open vuur op zo’n plek vraagt om maatregelen, en soms is de verstandige keuze om helemaal niet te solderen maar te felsen of mechanisch te bevestigen. Wij kiezen dat per detail, met brandveiligheid als eerste overweging, en wij zeggen het wanneer een gewenst detail alleen met vuur te maken is en waarom wij dan een andere oplossing voorstellen. Een dak dat honderd jaar heeft gestaan, verdient het niet om aan een soldeerbout te bezwijken.

Dan de zichtbaarheid, want die is in Spaarndam anders dan elders. Dit is een beschermd dorpsgezicht en het dorp ligt aan een dijk: wie over de dijk loopt, kijkt op de daken van de lager gelegen panden. Een gootstuk, een schoorsteenafwerking of een kilgoot is hier dus onderdeel van het aanzicht, en de materiaalkeuze is geen vrije keuze uit een catalogus. Wij zeggen bij de opname wanneer een keuze gevoelig ligt en bij welke gemeente u het navraagt: Haarlemmermeer voor Spaarndam-Oost, Haarlem voor Spaarndam-West. Zinkwerk is hier bouwkundig werk: het moet water keren en netjes aansluiten, niet opvallen.

Wat het kost, is bij dit werk lastiger te herleiden tot een meterprijs dan bij welke andere dakklus ook, en dat is eerlijk gezegd de reden dat u er zo weinig prijzen over vindt. Een zinken gootbak per meter is te begroten; een schoorsteen met vier aansluitingen, een kilgoot van wisselende breedte en een aansluiting op oud metselwerk niet. Wat wij doen is de klus opdelen in de onderdelen die er werkelijk zijn (per aansluiting, per kil, per strekkende meter goot) en dat in de offerte zo opschrijven. Dan ziet u waarvoor u betaalt, en dan valt ook op wanneer een andere offerte een aansluiting simpelweg heeft overgeslagen.