Dakdekker in IJmuiden

Wat IJmuiden voor een dakdekker apart maakt, is dat er zo weinig uitzonderingen zijn. Zeewijk en Duinwijk zijn tussen ongeveer 1955 en 1961 in één ontwerpperiode gebouwd, met over het hele gebied dezelfde dakopbouw, dezelfde gootlengte, hetzelfde aantal tapbuizen en dezelfde afstand tussen bevestigingspunten. Dat betekent dat een keuze die in 1958 net krap was, overal net krap is. Een goot die bij het ene blok twee keer per jaar volloopt, doet dat bij het volgende blok ook, alleen valt het daar een seizoen later op.

De praktische consequentie is dat een opname op complexniveau hier ongewoon veel oplevert. De staat van het ene blok is een redelijke voorspelling voor het volgende, dus wie het geheel laat nalopen krijgt een meerjarenbeeld in plaats van een momentopname van het blok dat toevallig het eerst lekte. Wij schrijven zo’n opname per onderdeel op: bedekking, randzone, opstanden, afschot, tapbuizen, noodoverstort en doorvoeren, met per punt wat er nu moet en wat kan wachten. Een bestuur kan daarmee begroten; met één regel op een offerte kan niemand iets.

Dan de ligging. Zeelucht en havenlucht bevatten chloriden, en chloriden versnellen corrosie op vrijwel elk metaal dat buiten hangt. Het gevolg is niet dat zink hier ongeschikt is, want dat is het niet, maar dat de zwakste schakel verschuift. Landinwaarts is de levensduur van een zinken goot of dakrand een eigenschap van het zink; hier is het een eigenschap van het bevestigingsmateriaal. Een zinken bak op verzinkt stalen beugels begeeft het eerder, niet omdat het zink op is maar omdat de beugel is weggeroest en de bak is gaan werken. De melding die u dan krijgt gaat over een lekkende naad, terwijl de oorzaak twintig centimeter verderop zit.

Wind is het derde onderwerp, en die grijpt aan op de rand. Bij de platte daken van de portiekflats is de dakrand het onderdeel dat het meeste te verduren krijgt: een randstrook of profiel wordt aan één kant opgetild, water komt erachter, en bij de volgende harde wind trekt het verder los. Dat is van de grond af slecht te zien, en het is de reden waarom wij bij een melding de hele rand nalopen en niet alleen de hoek boven de woning die belde. Bij de hellende daken in de rijenbouw ligt hetzelfde beeld op de nok, de gevelpannen en de dakvoet.

Het vierde punt is stuifzand. Goten hier vangen niet alleen blad maar ook zand uit het duin, en zand gedraagt zich anders: het drijft niet, het vergaat niet, het zakt met het water mee naar het laagste punt en verzamelt zich in de bocht, in de tapbuis en in de knik van de afvoer. Een bak die er van onderaf schoon uitziet kan onderin vol zitten. Bij een hellend dak komt zand bovendien onder de eerste pannenrij en achter de nokvorsten terecht, waar het vocht vasthoudt op plaatsen waar hout ligt en de ventilatie verstopt die een pannendak nodig heeft om droog te blijven.

In IJmuiden-Noord en IJmuiden-Zuid, waar een groot deel van de voorraad van vóór 1945 stamt, is het beeld individueel in plaats van seriematig: gemetselde schoorstenen met loodaansluitingen, kilgoten tussen twee vlakken, houten gootbetimmering en dakkapellen uit verschillende perioden. Daar is een opname per pand de juiste maat, en bepaalt niet de serie maar het oudste onderdeel het ritme.