Dakpannen en hellend dak in IJmuiden: dakdekker uit Lijnden

Wat hier in IJmuiden speelt

Begin bij het gegeven dat deze wijken in één ontwerpperiode zijn gebouwd: Duinwijk tussen ongeveer 1955 en 1960 naar het uitbreidingsplan dat Dudok in 1947 maakte, Zeewijk tussen 1957 en 1961 naar een ontwerp van Dudok en Wissing. Rijenbouw uit zo’n periode heeft overal dezelfde dakopbouw, en dat betekent dat alles gelijktijdig oud wordt. Panhaken, panlatten, tengels, de vorstbestendigheid van de pannen zelf: als één woning aan de beurt is, zijn de buren dat ook, alleen merken zij het een winter later. Wij schrijven bij een melding daarom op wat wij op het hele blok zien en niet alleen boven de woning die belde.

Wat aan de kust bij een hellend dak als eerste aandacht vraagt, is niet de pan maar de bevestiging en de rand. Windbelasting is hier structureel hoger dan landinwaarts, en die grijpt aan op de plekken waar het dakvlak ophoudt: de nok, de gevelpannen, de dakvoet en de hoeken. Daar hoort mechanische bevestiging te zitten, en bij bouw uit de jaren vijftig is die bevestiging soms nooit vervangen sinds hij is aangebracht. Een gevelpan die bij storm loskomt is dus meestal geen losse gebeurtenis maar een signaal over de hele rij.

Nokvorsten in specie zijn bij deze bouwperiode het tweede terugkerende punt. Specie hecht wel, maar geeft niet mee, en na tientallen jaren laat zij los. Zelden gebeurt dat ineens: er ontstaat een haarscheur, daar trekt water in, en vorst duwt de vorst vervolgens omhoog. Van beneden ziet u daar niets van tot er een vorst scheef ligt. Wij zetten nokvorsten bij vervanging droog met een systeem dat mee kan bewegen en dat ventileert, en bij rijenbouw adviseren wij dat over de hele nok in één keer te doen, omdat het opbouwen en afbouwen anders per woning terugkomt.

Het derde onderwerp is stuifzand, en dat speelt bij een hellend dak anders dan bij een goot. Zand dat in beweging is komt onder de eerste pannenrij, achter de nokvorsten en in de ruimte tussen pan en panlat terecht. Dat is op zichzelf geen lekkage, maar het houdt vocht vast op plaatsen waar hout ligt, en het verstopt de ventilatie die een pannendak nodig heeft om droog te blijven. Wij kijken daar bij een opname naar, omdat het verklaart waarom panlatten en tengels in deze wijken soms eerder aan vervanging toe zijn dan de leeftijd van het dak doet vermoeden.

In het vooroorlogse deel van IJmuiden-Noord en IJmuiden-Zuid is het beeld individueel in plaats van seriematig. Daar treffen wij kappen met eigen details aan: gemetselde schoorstenen met loodaansluitingen, kilgoten tussen twee dakvlakken, dakkapellen die in verschillende perioden zijn toegevoegd. De lekkage zit daar vrijwel altijd op een detail en niet in het vlak, en een prijs per vierkante meter zegt er weinig over. Voor IJmuiden-West geldt iets aparts: daar staat naast vooroorlogse bouw ook een aanzienlijk deel uit de jaren rond 2000 en daarna, door de herontwikkeling van Oud-IJmuiden aan de haven, en dat zijn daken die als systeem zijn ontworpen.

Ons werk hier: pannen herleggen of vervangen, panhaken en bevestiging in orde maken, nokvorsten opnieuw zetten, gevelpannen en de dakvoet aanpakken, kilgoten en loketten vernieuwen, verrotte tengels en panlatten vervangen, onderdak herstellen, en een dakraam of doorvoer inbouwen en waterdicht afwerken. Bij een vereniging leveren wij de opname zo aan dat er over de hele rij of het hele blok besloten kan worden.

De landelijke zoekvraag gaat hier over het bedrag per vierkante meter dakvervanging. Wij noemen dat getal niet, maar wel wat het beweegt: de staat van tengels, panlatten en onderdak, de hoeveelheid detailwerk aan nok, dakvoet en gevel, de bereikbaarheid, en bij seriematige bouw of het werk over meerdere woningen tegelijk loopt. Dat laatste is bij rijenbouw geen bijzaak, want opbouwen en afbouwen per woning is de grootste verborgen kostenpost die er is.