Dakdekker in De Pijp

Reken het bouwtype eens om en het wordt meteen duidelijk. Een vrijstaande woning heeft veel vierkante meter dakvlak en betrekkelijk weinig strekkende meter detail. Een pand uit de speculatiebouw van rond 1880 heeft het omgekeerde: een smal vlak aan de straat, aan beide zijden een aansluiting op een buurpand, de overgang van pannendak naar het platte achterhuis, en alles wat er in anderhalve eeuw doorheen is gezet. De levensduur van zo’n dak wordt daarom bepaald door de overgangen en niet door de bedekking. Wie hier over een dak spreekt, spreekt in de praktijk over aansluitingen.

De belangrijkste aansluiting is de kilgoot achter het pand. Daar sluit uw achterhuisdak aan op dat van de buren, en die goot ligt precies op de erfgrens. Het water van twee panden komt er samen, de bak is vaak smal, en hij is meestal alleen bereikbaar via een dakraam, een luik of een terras. Wat er misgaat is voorspelbaar: blad en vuil hopen zich op, het water kan niet snel genoeg weg, het blijft staan en zoekt de naad. Bij een goot die twee panden bedient betekent één verstopping meteen water bij beide buren, of erger, water dat over de opstand heen loopt en tussen de constructie verdwijnt waar niemand het ziet.

Het tweede vaste onderwerp is de opstand van het achterhuisdak tegen het hogere voorhuis of tegen een buurpand. Daar hoort de bedekking voldoende ver tegenop te lopen en bovenaan afgedekt te zijn met een daktrim of een ingewerkte loodslab. Wat wij in de praktijk aantreffen is een opstand die te laag is, of een bovenrand die bij een eerdere reparatie met kit is afgewerkt. Kit is op die plek de meest gemaakte fout in het hele vak: hij houdt enkele jaren, hij scheurt onzichtbaar, en daarna loopt het water tussen de bedekking en het metselwerk naar beneden, waar het pas twee verdiepingen lager zichtbaar wordt.

Het derde punt is het eigendom, en dat is hier geen juridische bijzaak maar de reden waarom onderhoud vaak blijft liggen. Een detail op de erfgrens is nooit van één partij, en elk van de twee panden is zelf al gesplitst in vier tot acht appartementen. In het ongunstigste geval moet een reparatie van drie meter goot langs twee vergaderingen zonder beheerder. Wij hebben daarvoor geen juridische oplossing maar wel een werkwijze: wij nemen de situatie van beide kanten op, fotograferen haar, en schrijven per onderdeel op wat er aan de hand is. Twee partijen die naar hetzelfde verslag kijken, komen er merkbaar vaker uit dan twee partijen die elkaar iets vertellen.

Aan de straatzijde speelt nog iets praktisch. De goot hangt boven een trottoir met voetgangers, fietsen en geparkeerde auto’s, en er is geen ruimte om materiaal neer te leggen. Zelfs een kleine reparatie vraagt daardoor voorbereiding: kan er een ladder staan, moet er een deel van de stoep worden afgezet, en is er plek voor een steiger. Wij zeggen bij de opname welke van die drie het wordt, omdat dat verschil zwaarder weegt dan de keuze tussen twee soorten pannen.

In de Nieuwe Pijp, met gesloten bouwblokken uit 1921 tot 1929, verschuift het beeld naar lengte. Daar lopen gootlijnen en dakranden over meerdere panden door en wateren de vlakken af op de binnenterreinen. De vraag is dan zelden of één goot verstopt is, maar of het afschot over de hele lijn nog klopt en of de tapbuizen goed verdeeld zijn. Bij dat gebouwtype loont het om de hele lijn op te nemen en niet de tien meter boven de woning die belde.