Zink- en loodwerk in De Pijp door een zinkwerker uit Lijnden

Wat hier in De Pijp speelt

Reken het eens om. Een vrijstaande woning heeft veel vierkante meter dakvlak en betrekkelijk weinig strekkende meter detail. Een pand uit de speculatiebouw van rond 1880 heeft het omgekeerde: een smal vlak, en aan beide zijden een aansluiting op een buurpand, plus de overgang van het pannendak naar het platte achterhuisdak, plus alles wat er in anderhalve eeuw doorheen is gezet. Dat betekent dat bij dit bouwtype de levensduur van het dak vrijwel volledig door zink- en loodwerk wordt bepaald en niet door de bedekking zelf. Wie hier over een dak praat, praat in de praktijk over overgangen.

De belangrijkste overgang is die tussen twee panden. Uw dakvlak sluit aan op dat van de buren, en dat gebeurt met een kilgoot, een loodslab of een combinatie daarvan. Twee panden zijn zelden precies even hoog, zelden in dezelfde periode verbouwd en zelden tegelijk onderhouden, dus de aansluiting is bijna altijd een compromis tussen twee toestanden. Wij herstellen zo’n detail liever in één keer goed dan dat wij het jaarlijks bijwerken, en wij zeggen erbij wanneer een goede oplossing alleen mogelijk is als beide kanten meedoen. Dat is geen verkooptruc maar de werkelijkheid van een erfgrens die precies onder een waterloop ligt.

De tweede plek is de opstand van het achterhuisdak tegen het hogere voorhuis of tegen een buurpand. Daar hoort de bedekking voldoende ver tegenop te lopen en bovenaan afgedekt te zijn met een daktrim of een ingewerkte loodslab. Wat wij in de praktijk aantreffen is vaak kit, en dat is de meest gemaakte fout in dit vak. Kit houdt een paar jaar, hij scheurt onzichtbaar, en het water loopt daarna tussen de bedekking en het metselwerk naar binnen, waar niemand het zoekt omdat er op het dak niets te zien is. Een slab die netjes in een uitgehakte of opnieuw ingelaten voeg is gebracht, kost meer bij aanleg en minder over een periode van tien jaar.

Het derde onderwerp is de uitzettingslengte. Zink en lood zetten uit en krimpen met de temperatuur, en die beweging moet ergens heen. In de Nieuwe Pijp, met gesloten bouwblokken uit 1921 tot 1929, lopen gootlijnen en dakranden over lange stukken door, en daar is te lang aaneengesloten werk de meest voorkomende oorzaak van scheuren. Dat is te herkennen: een scheur die telkens op dezelfde plek terugkomt is vrijwel nooit een materiaalfout maar een legfout. Wij houden de veldlengtes aan die het materiaal toelaat en zetten de expansiestukken op de plek waar ze werken.

Over doorvoeren: in gesplitste panden is elk appartement in de loop van de tijd zelfstandig geworden, en dat heeft sporen achtergelaten op het dak. Een afvoer per woning, een ontluchting per keuken, een afzuiging, een kabel die er ooit doorheen is gevoerd. Elk van die doorbrekingen heeft een eigen slab en een eigen leeftijd, en ze zijn vrijwel nooit tegelijk aangebracht. Wij lopen ze bij een opname allemaal na en niet alleen die ene waarover u belde, want een dak met acht doorvoeren van acht verschillende leeftijden heeft statistisch gezien niet één probleem maar een reeks die zich achter elkaar aandient.

Wat wij weigeren is bestaand zink of lood oppoetsen zodat het één seizoen aanzienlijk beter oogt. Is het draagvlak eronder verrot of is de bevestiging weg, dan lost verf of kit dat niet op. Wij zeggen dat dan ook, ook als de offerte daardoor groter uitvalt dan waarop u had gerekend, en zeker in een gesplitst pand waar niemand twee keer dezelfde rekening wil voorleggen aan dezelfde vergadering.

Landelijk wordt hierbij vooral gezocht op de meterprijs van een nieuwe zinken goot. Wij noemen geen bedrag, maar wel wat de meter hier duurder of goedkoper maakt: de dikte en kwaliteit van het zink, het aantal hoeken en aansluitingen, de bereikbaarheid van het achterhuisdak, en de staat van het houtwerk waar het zink op ligt. Bij dit bouwtype is dat laatste vaker bepalend dan het zink zelf.