Zink- en loodwerk in Haarlem: een zinkwerker die weet wat een monument toelaat

Wat hier in Haarlem speelt

Van alle twaalf klussen die wij per plaats beschrijven, is dit de enige waarbij Haarlem er in de zoekmeting uitspringt: mensen zoeken dit werk hier werkelijk met de stadsnaam erbij. Dat is geen toeval. De binnenstad, de Vijfhoek en de Burgwal bestaan uit 16e- tot 19e-eeuwse panden waar zink en lood geen afwerking zijn maar dragend onderdeel van de waterkering. Waar dakbedekking ophoudt, bij een schoorsteen, bij een dakkapel, in de kil tussen twee daken, langs een dakraam of op een dakrand, houdt het metaal het water tegen. Gaat daar iets stuk, dan lekt het niet een beetje: het lekt op de plek waar het hout van de kap samenkomt.

Het eerste dat dit werk in Haarlem anders maakt, is dat de materiaalkeuze niet vrij is. Bij een pand met monumentenstatus of in beschermd stadsgezicht is wat u aan de buitenkant ziet onderdeel van waarom het beschermd is. Een zinken bakgoot vervangen door kunststof, of een loden slab door een moderne strook in een andere kleur, kan technisch prima werken en toch niet toegestaan zijn. Wij zeggen daarom vooraf welk onderdeel van een plan navraag vraagt en welk niet, en wij doen geen uitspraak namens de gemeente. Wat wij wel doen, is het werk zo uitvoeren dat het bij het pand past: gefelst waar gefelst hoort, met de dikte en de overlap die het detail vraagt, en met ruimte om te werken, want zink zet uit met de temperatuur en een strak vastgezette baan scheurt.

Het tweede is dat er in de oude stad geen plek is om vanaf te werken. Panden staan direct aan een smalle straat, er is geen voortuin, geen achterom en soms geen erf. Een steiger op de stoep betekent dat een deel van de straat afgezet wordt en dat daar toestemming voor nodig is; een hoogwerker vraagt een opstelplaats die er niet altijd is. Dat is geen bijzaak maar een deel van de calculatie, en het is de reden dat hetzelfde stuk lood aan een vrijstaand huis in de polder minder kost dan aan een gevel in de binnenstad. Wij zetten die post zichtbaar in de offerte. Wie hem weglaat, is niet goedkoper maar rekent op iets wat er toch moet komen.

Het derde is de combinatie met metselwerk. Lood langs een gemetselde schoorsteen zit in een voeg. Is die voeg verweerd, dan houdt het nieuwe lood het net zo lang als het metselwerk eronder, en dat kan kort zijn. Wij beoordelen daarom bij een loodreparatie altijd de staat van het voegwerk en het schoorsteenmetselwerk, en zeggen het wanneer een nette loodreparatie op verweerd werk zonde van uw geld is. Bij oude schoorstenen speelt bovendien vaak dat het kanaal binnenin niet meer gebruikt wordt. Dan is de vraag niet alleen hoe wij het lood herstellen, maar of de schoorsteen boven het dak nog een functie heeft.

In het Ramplaankwartier en Haarlem-Zuidwest is het zinkwerk jonger en bouwkundig van aard: zinken goten en gootbetimmering aan jaren 20-30 kappen, loodwerk op de aansluiting van een dakkapel en langs erkers. Bij dit cohort begint een lekkage bijna nooit in het pannenvlak maar precies op zo’n aansluiting: de zijwang van een dakkapel, de overgang naar de erker of het lood bij de schoorsteen. Dat is goed nieuws voor de eigenaar, want zulke reparaties zijn te overzien. Wij lokaliseren het punt eerst en offreren daarna, zodat u niet een heel dakvlak betaalt voor een detail van een halve meter.

Wat dit werk kost, wordt landelijk gevraagd als een meterprijs voor een zinken goot. Wij rekenen inderdaad per strekkende meter voor lopend werk, maar bij dit vak is het aantal meters vaak niet de grootste post. Wat meetelt: het aantal aansluitingen en hoeken, of het werk ter plaatse gezet en gefelst moet worden, de bereikbaarheid van de plek, en de staat van het hout en het metselwerk waar het metaal op ligt. Wij splitsen dat op de offerte, met een aparte regel voor de opstelling waar wij vanaf werken. Dan ziet u waarom hetzelfde stuk goot op de ene gevel meer kost dan op de andere.

Nog iets over herstellen tegenover vervangen. Zink en lood hebben een lange levensduur en het loont om ze niet weg te gooien zolang ze het doen. Een enkele scheur, een losgekomen naad of een verschoven slab is te repareren en dan is dat ook wat wij voorstellen. Maar bij zink dat overal even dun is geworden, is lapwerk een uitgestelde rekening: dan zit u binnen een paar jaar op een andere plek met hetzelfde probleem. Wij zeggen welke van de twee wij zien, en waarom.