Dakdekker in Landsmeer voor het lood rond de schoorsteen

Wat hier in Landsmeer speelt

De melding die wij hier het vaakst krijgen is een vochtplek op zolder die precies onder de schoorsteen zit en die groeit bij aanhoudende regen. Twee oorzaken liggen dan voor de hand. De kop kan water opnemen, doordat er geen afdekking op zit of doordat de bovenste laag steen na tientallen jaren poreus is geworden. Of het voegwerk is zover uitgespoeld dat het water tussen de stenen naar beneden zakt. Van de grond af is dat niet te zien, want een schoorsteen die van onderaf keurig oogt kan bovenop volledig open staan. Wij kijken daarom eerst van dichtbij voordat wij iets zeggen over de omvang.

De tweede plek zit onderaan, waar de schoorsteen door het dakvlak steekt. Daar hoort lood te liggen: een voetstuk, loketten langs de zijkanten en een aansluiting die het water om het metselwerk heen leidt. Op deze ondergrond is dat geen statisch detail. Bouwdelen bewegen hier ten opzichte van elkaar, en een aansluiting die star is vastgezet of met kit is dichtgesmeerd scheurt dan op precies dezelfde plek terug. Lood kan die beweging jarenlang opnemen, mits het diep genoeg in het metselwerk is ingewerkt en mits het ruimte houdt. Dat is wat wij bij een opname als eerste nakijken.

Dan de wind, die in dit dorp zwaarder telt dan in een besloten straat. Landsmeer ligt in open veenweidegebied tussen het Twiske en het Ilperveld, en een schoorsteen is het enige deel van het huis dat boven alles uitsteekt. Zit het voegwerk los en trekt de wind er een nacht aan, dan kan de kop gaan bewegen. Dat is op dat moment geen schoonheidsvraag maar een veiligheidsvraag, want een losse steen valt op een dak, een terras of de straat. Wij zorgen dan eerst dat er niets meer naar beneden kan vallen, en daarna is de kop zelf werk voor een metselaar of, als hij weg moet, een aannemer.

Het dorp laat verder twee heel verschillende soorten schoorstenen zien. In de lintbebouwing van het Lint en het Oude Dorp staan gemetselde exemplaren op panden die over een lange periode zijn aangepast, met voegwerk uit meerdere perioden en met lood dat in lagen is gerepareerd. Daar pakken wij liever een hele aansluiting aan dan alleen de plek waar het water binnenkomt. In de naoorlogse rijen, waarvan Luijendijk de grootste is, gaat het vaker om jongere en eenvoudiger schoorstenen en doorvoeren, met bij alle woningen dezelfde uitvoering. Wat daar bij een woning stuk is, is bij de buren meestal het volgende.

Wat wij aan een schoorsteen doen: het loodwerk vervangen, dus de voet, de loketten en de aansluiting op het dakvlak, en het lood van een afdekking zodat er van boven geen water meer inloopt. Voegen, stenen vervangen, de kop opnieuw opmetselen en een schoorsteen afbreken die niet meer in gebruik is, laat u door een metselaar of aannemer doen. Weghalen is bij veel woningen wel de verstandigste keuze en het maakt een einde aan een onderhoudspost die anders elke tien jaar terugkomt.

Waar onze grens ligt, zeggen wij liever meteen. Vegen en het beoordelen van een rookkanaal doen wij niet; dat is het vak van een schoorsteenveger en dat vraagt eigen papieren. Aan het toestel dat binnen op zo een kanaal is aangesloten komen wij evenmin. Wij doen het loodwerk aan de buitenkant en de aansluiting op het dakvlak eromheen, en valt uw vraag daarbuiten, dan verwijzen wij u door in plaats van te beginnen. Wat de rekening bij dit werk het meest bepaalt is overigens niet het lood maar de manier waarop wij er veilig bij kunnen komen.