Dakpannen en hellend dak in Westerpark door een dakdekker uit Lijnden

Wat hier in Westerpark speelt

De hellende daken in deze buurt zijn ontworpen als onderdeel van het gevelbeeld en niet als afdekking die toevallig ook zichtbaar is. Bij de blokken die Michel de Klerk tussen 1914 en 1921 aan het Spaarndammerplantsoen bouwde, waaronder Het Schip uit 1919, zijn de dakvorm en de pannen onlosmakelijk met het ontwerp verbonden. Een pan die in model, kleur of legverband afwijkt, valt op zo’n dak meteen op. Dat is niet alleen een kwestie van smaak: waar de dakvorm beschermd is, beslist de gemeente over wat er mag wijzigen. Wij beginnen op zulke panden dus met vastleggen wat er ligt, en niet met een voorstel.

Technisch komt daar iets bij dat een gewoon pannendak niet heeft. Deze daken hebben vaak bijzondere vormen: gebogen vlakken, knikken, kapellen, verspringende hoogtes en dakvlakken die op een uitkragend deel van het metselwerk eindigen. Elk van die vormen heeft eigen details, en die details zijn destijds met de hand uitgevoerd. Een reparatie die uitgaat van een standaardoplossing past er letterlijk niet in. Wij nemen daarom meer tijd voor de opname dan op een rijtjeshuis, want een verkeerde aanname wordt hier duur.

Het derde onderwerp is de beschikbaarheid van pannen. Bij een pand van honderd jaar oud is het oorspronkelijke type meestal niet meer nieuw te krijgen. Dan zijn er drie richtingen: hergebruik van gave pannen van hetzelfde dak, aankoop van tweedehands pannen van hetzelfde type, of een vervangend type dat zo dicht mogelijk in de buurt komt. Welke van die drie mogelijk is, hangt bij een beschermd pand niet alleen van de markt af maar ook van wat de gemeente toestaat. Wij leggen de drie opties eerlijk naast elkaar en zeggen erbij welke bezwaren er aan kleven; wij doen geen uitspraken over de uitkomst van een aanvraag.

Onder de pannen zit het onderdeel dat de meeste mensen vergeten: de panlatten en het beschot. Bij een dak van een eeuw oud is dat hout gewoon oud, en op een stadsblok met slecht geventileerde zolders is het bovendien niet overal even droog geweest. Een pan die telkens verschuift, is meestal geen pannenprobleem maar een lat die zijn grip kwijt is. Wij lichten daarom pannen op in plaats van vanaf de straat te kijken. Op zo’n hoogte en in zo’n straat is dat trouwens meteen een organisatievraag, want vanaf de grond ziet u van een binnendakvlak helemaal niets.

Dat brengt ons op de praktische kant, die in deze buurt de planning bepaalt. Werken aan een hellend dak in een gesloten bouwblok betekent bijna altijd steiger of hoogwerker, een vergunning voor het gebruik van de openbare ruimte, en afspraken over laden en lossen in een straat waar geparkeerd staat. Bij een binnendakvlak komt daar toegang via een woning of via het binnenterrein bij. Wij zeggen dat vooraf, met wat het betekent voor kosten en doorlooptijd, omdat het hier een groter deel van het werk uitmaakt dan het dakwerk zelf.

Wat wij doen: losse en gebroken pannen vervangen, nokvorsten opnieuw zetten, panlatten en beschot vervangen waar dat nodig is, dakvlakken opnieuw dekken, vogelschroot aanbrengen, en het lood- en zinkwerk rond dakkapellen, kilgoten en aansluitingen in hetzelfde werk meenemen. Op beschermde panden werken wij herstellend en in dezelfde uitvoering, en signaleren wij het wanneer iets een wijziging zou zijn. Op ons dakwerk geldt zeker zes jaar garantie.

De landelijke vraag bij dit onderwerp is wat een dak vervangen per vierkante meter kost. Wij noemen geen bedrag, wel wat het bepaalt: het type pan en of dat nog te krijgen is, de vorm en de complexiteit van het dakvlak, de staat van panlatten en beschot, het aantal aansluitingen, en in deze buurt vooral de bereikbaarheid met steiger of hoogwerker en de afspraken die daarvoor nodig zijn.